EBren merkataritza-politika ezartzeari eta betetzeari buruz gaur argitaratu den urteko bosgarren txostenaren arabera, Batasuneko merkataritza-akordioen sare zabalak enpresei esportazioetarako merkatu alternatiboak aurkitzen laguntzen die, eta, aldi berean, konplexua den ingurune geopolitikoan mendekotasunak murrizten ditu.
Txostenak 2024a eta 2025eko lehen sei hilabeteak barne hartzen ditu, eta ondorioztatzen du EBren merkataritza-akordioek Europako operadore ekonomikoen erresilientzia eta lehiakortasuna handitzen dituztela.
- 2024an, EBko lehentasunezko 76 kide komertzialei egindako ondasun-esportazioak merkataritza libreko akordiorik gabeko herrialdeei egindako esportazioak baino bi aldiz gehiago hazi ziren: % 1,4 eta % 0,7, hurrenez hurren. Adibidez, EBk Kanadara egindako esportazioak % 51 igo ziren 2017tik, munduko gainerako herrialdeekin alderatuta (% 20).
- EBko nekazaritzako elikagaien guztizko esportazioek marka berri bat hautsi zuten 2024an, 235.000 milioi eurora iritsi baitziren (% 2,8ko igoera 2023arekin alderatuta). Lehentasunezko kide komertzialei egindako nekazaritzako elikagaien esportazioak (138.000 milioi euro) % 3,6 igo ziren; merkataritza libreko akordioak ez dituzten kideei egindakoak, berriz, % 1,6 igo ziren.
- Lehentasunezko kideekiko EBko zerbitzuen merkataritza 1,3 bilioi eurora iritsi da. Eskuragarri dauden azken zifren arabera (2023), merkataritza libreko akordiorik ez duten kideekiko merkataritza baino hiru aldiz gehiago igo da (+ % 4,5 eta + % 1,2, hurrenez hurren).
EBren merkataritza-akordioek hornidura-katearen dibertsifikazioa eta egonkortasuna ere babesten dituzte:
- Funtsezko bazkide batzuei (Mexiko, Norvegia, Suitza eta Erresuma Batua) egindako esportazioek ibilgailuen, ibilgailuetarako ordezko piezen eta makineria elektrikoaren salmenten murrizketa konpentsatu zuten, EBk Errusiaren aurka jarritako zehapenen ondorioz.
- Aldi berean, Aljeriatik, Kazakhstanetik eta Norvegiatik etorritako gasaren eta gas likidotuaren inportazioen hazkundeak eta Txiletik etorritako kobrearen inportazioek lagundu egin zuten, zehapenen ondoren, Errusiatik etorritako inportazioen murrizketak utzitako hutsunea betetzen.
Hirugarren herrialdeetan merkataritza-oztopoak prebenitzea eta ezabatzea funtsezkoa da EBko merkataritzaren hazkunderako. 2024an 44 oztopo ezabatu ziren. 2020an Batzordearen Betetze Bulegoko burua izendatu zenetik, guztira 186 oztopo ezabatu dira.
Gainera, EB aktiboki ari da lanean merkataritza-akordioen sarea handitzeko. Joan den urtean, EBren lehentasunezko bi akordio berri sartu ziren indarrean: merkataritza libreko akordio bat Zeelanda Berriarekin eta elkartze ekonomikorako hitzarmen bat Kenyarekin. Horrek EBn indarrean dauden merkataritza-akordioen guztizko kopurua 44ra igo du (lehentasunezko 76 kide komertzial barne hartuta). Batzordeak Indonesiarekiko negoziazioak ere aurten burutu ditu, eta akordioak proposatu ditu Mercosur eta Mexikorekin. Europako Kontseiluak eta Parlamentuak onartu behar dituzte. Gaur egun, EB merkataritza-akordioak negoziatzen ari da Indiarekin, Malasiarekin, Filipinekin, Tailandiarekin eta Arabiar Emirerri Batuekin.
