Europako gutxiengorik handiena dira erromaniak: EBn sei milioi erromani bizi dira, eta lau milioi handitzearen eremuan ((Montenegro, Serbia, Iparraldeko Mazedonia, Albania, Bosnia-Herzegovina, Kosovo, Turkia, Ukraina, Moldavia eta Georgia). Munduko Erromanien Batasunak eta Europako Kontseiluak zenbatesten dute 400.000 erromani bizi direla Ukrainan.
Erromanien Lehen Mundu Biltzarra 1971ko apirilaren 8an izan zen, eta erromanien komunitatearen baieztapen kolektiboko prozesurako oinarriak jarri zituen. Identitate etniko eta helburu erkideak izanik, hala nola historia, kultura eta hizkuntza, apirilaren 8an finkatu zen Erromani Herriaren Nazioarteko Eguna.
Aspalditik ijito herriak desparekotasuna, gizarte bazterketa, diskriminazioa eta marjinazioa jasan behar izan ditu. Ijitoen % 80 pobrezia arriskuan daude, nahiz eta EBn batez besteko arrisku maila % 17 izan orokorrean.
Europako Batzordeak zenbaitetan azpimarratu du horren inguruan jardun behar dela, eta, 2011n, estatu kideak premiatu zituen ijito herria gizarteratzeko estrategia nazionalak prestatu zitzaten. 2020. urtean, Europako Batzordeak Ijito Herriaren Berdintasuna, Inklusioa eta Parte-hartzea sustatzeko EBren Esparru Estrategiko (2020-2020) eguneratua egin zuen, zuzenean laguntzeko Arrazismoaren aurkako EBren Ekintza Plana (2020-2025) aplikatzen, eta von der Leyen presidenteak Berdintasunaren Batasuna izateko agertutako konpromisoarekin bat. Batzordeak sei hilean behin ematen du estrategia horien aplikazioaren berri.
Nahiz eta ijito herriaren egoera hobetu den, nola EBn hala handitzearen eremuan, Europak bide luzea egin behar du oraindik ere berdintasun erreala lortzeko ijito herriarentzako. Europako Kohesio Politikako 2021-2027 aldirako Funtsek –bereziki Europako Gizarte Plus Funtsa (FSE+), Eskualde Garapeneko Europako Funtsa (EGEF) eta Landa Garapenerako Europako Nekazaritza Funtsa (LGENF)– zenbait tresna dituzte jasota estatu kideek erronka funtsezko horri aurre egin ahal izateko haien herrialdeetan. Aurreatxikitzeko Tresnak (IPA) eta Auzotasun, Garapen eta Nazioarteko Lankidetzarako Tresnak (ICVD) ere ijitoak handitzearen eremuan gizarteratzeko proiektuak finantzatzen dituzte.
Herritarrak, Berdintasuna, Eskubideak eta Balioak (CERV) programaren bidez, Europako Batzordeak ijito komunitateari laguntzeko hainbat ekintza finantzatzen ditu. Horien artean daude ijitoen aurkako jarrerei aurre egiteko proiektuak finantzatzea, Holokaustoa ospatu dadila saihestekoak, (ijito biktimak barnean hartzen baitituzte) eta ijitoen gizarte zibileko erakundeekin lankidetzan aritzea, funtsezko beste ekimen batzuen artean.
