Nafarroako Gobernuko Landa Garapeneko Zuzendaritza Nagusiak, Cederna Garalur, EDER Partzuergoa eta Erdialdeko Tokiko Ekintza Taldeekin lankidetzan, “Landa-inteligentzia – Irakasten eta laguntzen duten lurraldeak” lankidetza-proiektua aurkeztu du gaur goizean Donezteben. Ekimen berriaren ardatz nagusiak etxebizitza, gazteria eta landa-agenda dira, eta Nafarroako Gobernuak eta Europar Batasuneko FEADER funtsek finantzatzen dute, 2014-2020 aldirako LGP Landa Garapenerako Programaren bidez. Proiektuak 509.279 euroko aurrekontua du eta 2025eko ekainean amaituko da.
Aurkezpenean parte hartu dute José María Aierdi Landa Garapen eta Ingurumen kontseilariak, Rubén Goñi Landa Garapeneko zuzendari nagusiak, Arantxa Arregui Santestebango alkate eta Cederna Garalur elkarteko presidenteak, Ibon Mimentza Cederna Garalurreko zuzendari kudeatzaileak, Sergio Villaba EDEReko zuzendari kudeatzaileak eta Cristina Bayona Erdialdeko zuzendari kudeatzaileak.
Landa Garapeneko eta Ingurumeneko kontseilari José Mª Aierdik “Landa-adimena” proiektuaren hiru alderdi berritzaile edo berritzaile nabarmendu ditu bere hitzaldian: “Landa-munduaren eta landa-munduaren ikuspegi dinamiko, moderno eta aktibo berri bat ematen du, tokiko garapen parte-hartzailearen filosofiatik abiatuta gobernantza-eredu berri bati buruz hitz egiten diguna, eta ez urruneko egitura burokratikoetatik. Gainera, landa-garapena baldintzatzen duten hiru korapilo gordiarren lagan jartzen du hatza: etxebizitza, gazteak eta Europako agenda”.
Era berean, Aierdi kontseilariak azpimarratu du Nafarroa dela LGPren Leader programara baliabide gehien bideratzen dituen erkidegoetako bat, 24 milioi eurotik gora “EBk tokiko garapen parte-hartzailerako Leader programara eskatzen duenaren bikoitza bideratzen dugu”, azaldu du, eta ehuneko hori PEPACen hurrengo aldian mantentzeko konpromisoa hartu du. Aldi berean, departamentuak tokiko ekintza taldeekin duen “lankidetza maila estua indartzeko” deia egin du. Esan duenez, talde horiek “lurraldearen benetako arteriak dira, eta haien ekimena da Nafarroako Gobernuak landa eremuan dituen kezkak detektatzeko eta horiei erantzuteko modurik onena”.
Arantxa Arregui Cederna Garalurreko presidenteak azpimarratu duenez, “gaur egun, gure gizarteak hainbat erronkari egin behar die aurre, hala nola etxebizitza eskuratzeko aukerari, klima-aldaketara egokitzeari, gazteen enpleguari edo adinekoentzako arretari. Hiri-inguruneen eta landa-inguruneen erronka komunak dira, baina arrazoi eta ondorio espezifikoak dituzte landa-ingurune bakoitzean, eta, aldi berean, hirietan. Gure lurraldeetatik eskatzen duguna, desberdinak eta anitzak, administrazio publikoek arazo espezifiko horiek kontuan hartzea eta politikak horietara egokitzea da “.
‘Rural Proofing’: Landa-lurraldea biziberritzeko politikak egokitzea
“Inteligencia Rural” ek ahotsa emango die landa-inguruneko bizilagunei, Nafarroako gizarte osoari beren eguneroko errealitatea erakuts diezaioten, aurreiritziak eta topikoak baztertuz.
Landa-inguruneen arazoak edo gabeziak ezkutatu gabe, proiektuak landa-munduak eskaintzen dituen indarguneak eta aukerak erakutsi nahi ditu, Nafarroako gizartea landa-lurraldeen berezitasunetara egokitutako politikak eta zerbitzuak garatzeko beharraz kontzientziatuz. “Rural Proofing” esaten zaio.
Izan ere, proiektuak funtsezko hiru eremu izan ditu ardatz: etxebizitza eskuratzea, gazteak, eta landa-agendak Europako politikekin bat etortzea.
Lehen lan-ildoa: landa-lurraldeen ahalduntzea
“Inteligencia Rural” ek bere lurraldeetako barnealdetik heltzen die bere helburuei Nafarroako gizarte osoari.
Lehenengo lan-ildoan, Tokiko Ekintza Taldeek indartu egingo dute landa-komunitateek beren bizitzari eta Europako politikei dagokienez egiten duten lanari eragiten dieten erabakiak hartzeko duten gaitasuna.
Horretarako, aldi bereko foroak antolatuko dira hiru lurraldeetan, landa-eremuko errealitateari buruzko gaurkotasun-ikuspegia lortzeko etxebizitzari, gazteriari eta agendari buruz. Foroetako ondorioak Nafarroako Gobernuari aurkeztuko zaizkio, etorkizuneko laguntza-programak diseinatzean kontuan har ditzan. Foro horien osagarri, Tokiko Ekintza Taldeek lan-bisitak aurreikusi dituzte beste autonomia-erkidego batzuetan garatutako ekimenetara, etxebizitzaren edo enpleguaren erronkei erantzuteko.
Lan-foroetarako ondorio gisa, Tokiko Ekintza Taldeek Europako Landa Ituna aurkeztuko diete tokiko erakundeei, hain zuzen ere Rural Proofing delakoa bultzatzera bideratutako ekimena.
Bigarren lan-ildoa: landa-lurraldeen narratiba berri bat garatzea
Bigarren lan-ildo horren helburua da Nafarroako gizarteari landa-komunitateen ikuspegi berri bat ematea, estereotipoetatik urrun eta lurraldeen errealitatera egokituta. Horren bidez, Nafarroako gizartea landa-inguruneen benetako errealitateaz kontzientziatu nahi da, bere aldarrikapenekiko korronte positiboa sortuz.
Horretarako, Tokiko Ekintza Taldeek ikus-entzunezko katalogo ireki bat sortuko dute, bizilagunen eguneroko bizitza islatzen duten argazki eta bideoekin. Era berean, landutako gaiei buruzko hiru ekitaldi egingo dira (etxebizitza, gazteria eta landa-agenda), bai eta emakumeek toki-garapenean duten zereginari buruzko jardunaldi bat ere.
Proiektuaren beste alderdi berritzaile bat landa-ingurunerako komunikazio-gida bat aurkeztea izango da. Tokiko Ekintza Taldeei, tokiko erakundeei eta, oro har, landa-garapenean lan egiten duen edozein erakunderi zuzenduta, landa-eremuetako gaurkotasuna landa-komunitateetatik komunikatzen irakastea da bere helburua, komunikabide generalisten albisteei aurrea hartuz, transmititu beharreko mezuak identifikatuz, baita hartzaileak erabili beharreko bitartekoak eta hizkuntza ere.
Azkenik, bigarren ildo horretan, tokiko biztanleei zuzendutako jarduera ludikoen sorta bat aurreikusi da, hala nola 18 herritara iritsiko den bideoforumen eta irakurketa-kluben ziklo bat; zortzi sormen-tailer eta bost topaketa tekno-ludiko, azken belaunaldiko teknologiek landa-jardueran dituzten aplikazioak erakusteko. Ekimen horiek guztiak landa-komunitateen gizarte-kohesioa indartzera bideratuta daude, tokiko ahalduntzearen ildoarekin bat eginez.
