Gizarte Eskubideen Europako Batzordeak (CEDS) irregulartzat jo du bidegabeko kaleratzeengatiko kalte-ordainen Espainiako sistema, muga ia gaindiezina ezarri baitu, eta horrek araudia aldatzera behartu beharko luke.
Gaur goizean argitaratu den erabaki batean, UGTk 2022ko martxoan aurkeztutako demanda batetik datorrena, nahiz eta irizpena aurtengo martxotik aurreratuta egon, CEDSk uste du horrek Europako Gutun Sozialaren 24. artikulua urratzen duela.
Izan ere, auzitegiek, praktikan, ezin dute adostu aurrez ezarritako sabaia baino kalte-ordain handiagorik, eta horrek esan nahi du ezin direla egokitu langile bakoitzaren egoera pertsonalera eta indibidualera bidegabeko kaleratze horren benetako kalteak modu eraginkorrean estaltzeko.
Gainera, Europako Kontseiluaren erakunde horrek dioenez, “kasu batzuetan, aurrez zehaztutako kalte-ordainen mugek enpresak bultzatu ditzakete bidegabeko kaleratze baten finantza-kargaren zenbatespen pragmatikoa egitera, kostu-mozkinen azterketa batean oinarrituta”.
Hau da, horrek “enpresa batzuek bidegabeko kaleratzea egitera bultza lezake”. Europako Gutun Sozialaren 24. artikuluaren arabera, herrialde sinatzaileek bermatu behar dute bidegabeko kaleratzea dagoenean langileak eskubidea duela “kalte-ordain egokia edo beste konponketa egoki bat jasotzeko”, eta hori bermatuta egon dadin, “organo inpartzial batera” jotzeko aukera ere izan behar dutela.
Sabairik badago, langileak beste bide juridiko batzuetatik jasandako kalte moralaren ordaina eskatzeko aukera izan behar du, eta eskumena duten jurisdikzioek “zentzuzko epe batean eman behar dute erabakia”.
UGTk argudiatu zuen Espainiako araudiak eta jurisprudentzia bidezko interpretazioak urratu egiten dutela artikulu hori, bidegabeko kaleratzeagatiko kalte-ordainak ez duelako ahalbidetzen jasandako kalte guztia estaliko duen kalte-ordain nahikoa lortzea, eta ez duelako disuasio-ondoriorik enpresentzat.
Gai nagusia, kalte-ordainaren muga
Sindikatuaren ustez, gai nagusia da, kalte-ordain horretarako aurrez zehaztutako sabaia dagoenez, horrek ez duela benetako kaltea kontuan hartzen.
Langileen Estatutuaren arabera, kalte-ordaina 33 egunekoa da lan egindako urte bakoitzeko, eta hori gehienez ere 24 hilabeteko soldatara arte. Horri lan egindako urte bakoitzeko 15 egun gehi dakioke, gehienez ere 12 hilabete-saritan, “inguruabarrak eta lanera berriro ez onartzeak edo modu irregularrean berriz onartzeak eragindako kalteak kontuan hartuta”.
CEDSk gogoan hartu du Espainiako Gobernuak adierazi duela konpentsazio-maila horiek beste herrialde batzuetan baino altuagoak direla, eta 2018tik Espainiako auzitegiak kalte-ordain osagarria jasotzeko eskubidea aitortzen hasi direla, nazioarteko arauetan oinarrituta, baina hori salbuespena dela zehaztu du.
Azken batean, uste du “Espainiako legeriak ezarritako mugak ez direla nahikoa biktimak kasu guztietan jasandako kaltea konpontzeko eta enpresarentzat disuasio-eragina izateko”, batez ere konpentsazio osagarria praktikan “oso mugatuta” dagoelako.
Gobernuarentzat, arriskua ziurgabetasuna da
Gaur egungo sistema defendatzeko, Espainiako Gobernuak adierazi zuen hainbat abantaila dituela kontratuen ziurtasunari eta segurtasunari dagokienez; izan ere, adibidez, langileak salbuetsita daude izan dituzten benetako kalteen frogak aurkeztu behar izatetik.
Gainera, segurtasuna eskaintzen die aldeei; izan ere, kalte-ordaina zehazteko faktore subjektiboak tartean sartuko balira, kaleratzeak garestiagoak izango lirateke enpresentzat, eta, ondorioz, kontratatzerakoan uzkur izango lirateke, eta horrek enpleguan eragina izango luke.
Gainera, gaur egungo sistemak, 40 urte baino gehiago baitaramatza indarrean, kasuz kasu erabakiak egotea saihesten du, kontratatzerakoan diskriminatuak izan daitezkeen talde kalteberei kalte egin diezaieketenak.
