Sateliteen datu irekiak aldaketa klimatikoa monitorizatu, nabigazio sistemak gaitu eta abiadura handiko konektibitatea hobetzeko
Teknologia espaziala ezinbesteko papera jokatzen du gure egunoro bizitzan, etorkizun digitala, ekologiko eta erresistente bati lagunduz. Sateliteek datu eta zerbitzu erabakigarriak ematen dizkigute, eguraldi iragarpen, interneteko sarbidea, GPS nabigazioa eta nekazaritza, krisiari erantzuna eta aldaketa klimatikoaren arintzeraren bezelako alorretan. Paktu Berdean eta Hamarkada Digitalean, EBaren Programa Espazialean eta Ingurumena eta eraldaketa digitalaren Europar Batasunaren asmo handiko planekin bat datozenak. Honek erronka hauei aurre egiteko behar ditugun datuak ditugula bermatzen du. Paktu Berdean eta Hamarkada Digitala, EBaren Programa Espazialean ezarritak daude.
EBaren Programa Espazialak jarduera mota asko batzen ditun, Lurraren ikuskatzea, satelite bidezko nabegazioa, konektibitatea, ikerketak eta berrikuntza espazialak. Programa global hau 3 osagai nagusi ditu: 1) Copernicus, EBaren lurraren ikuskaketa sistema; 2) Galileo, nabigazio eta satelite bidez kokatzeko sistema mundiala; 3) Egnos, aireko, itsasoko eta lurreko nabigazio doaitasun sistema. Gainera, 2022ko otsailean, EBak 2 ekimen proposatu zituen politika espazialaren inguruan: EBaren espazioan (2023-2027) konektibitate sistema seguru bat, satelite bitarteko komunikazioa eta Interneterako sarbide bizkorra bermatzea helburu duena.
EBaren Programa Espazialak era askotako jarduerak biltzen ditu, Lurraren ikuskatzea, satelite bitarteko nabigazioa, konektibitatea, ikerkuntza eta berrikuntza espazialak euren artean. Programa global honek 3 osagai nagusien inguruan dihoa: 1) Copernicus, Lurraren ikuskatze sistema EBn; 2) Galileo, nabigazio eta satelite bidezko posizionamendu sistema mundiala; 3) Egnos, prezisiozko haize, itsaso eta lurreko nabigazio sistema. Gainera, 2022ko otsailean, EBk 2 ekimen berri proposatu zituen espazio politikaren gaietan: EBaren espazioan oinarritutako konektibitate ziurraren sistema (2023-2027), satelite bidezkoeta internet sarbide bizkorra Europa osoan bermatzea helburu duena; Trafiko Espazialaren Kudeaketa eta arauak ezartzea espazio honen erabilera seguru eta iraunkorra ezartzeko.
EBko Programa Espazialak datu satelitalak bildu, eman eta haietan oinarritzen da, Lurraren ikuskapenak, ingurumenaren jarraipena, meteorologia, informazio geoespaziala eta mugikortasun datuak barne. Datu hauek balio handikotzat jotzen dira, onura handiak bait dakarte gizarte, ingurumen eta ekonomiari. Euren garrantzia aitortuzm EBa datu hauek geroz ta eskuragarriagoak izan daitezen konpromezua hartu du, libre eta irekiak eginez.
Datu hauen historioa datu irekiak erabiltzen ditu sateliteetatik lortutako informazioaren anplitudea erakusteko, eta sateliteek hornitzen dituzten sistemak erakusteko. Horrez gain, nola datu satelitalek nabigazio sistemek datu satelitalak onartzen dituzten murgiltzen da, abiadura handiko konektibitatea baimendu eta aldaketa klimatikoaren jarraipena egiten laguntzeko.
Aldaketa klimatikoaren inguruko datu satelitalak
Datu satelitalak ingurumenaren zaintza eraldatu dute, politiken formulazioarako oinarri luzea eskeiniz eta kudeaketa anbientala hobetzen orokorrean. Are leheno, neurketak lurraren mailan egiten ziren, inkoherentziak sortuz datuak bisio orokorrarekin interpolatzen zirenean. Bestalde, Lurraren ikuspegia egiten duten sateliteek perspektiba panoramikoa eskaintzen dute, lur eremu zabaletako irudi zehatzak era erregular, uniforme eta instantaneoan harrapatzen.
EBaren Lurraren behaketa programa da Corpernicus. Datu espazialen emaile nagusia da mundo mailan. Copernicusek modelizazio klimatiko prozesu konplexueak igarotzen dituzten datu satelitalak berreskuratzen ditu, hauekin adierazle ukigarri eta ulergarriak sortuz. Adierazle klimatikoak dira hauexek, epe luzerako eboluzioa erakusten dute funtsezko aldagaietan joera mundial eta erregioanalak maila klimatikoan ebaluatzeko. Adierazleak aldizka eguneratzen dira eta urtero klimaren egoera europarraren txostenean aurkeztu.
Lehendabiziko irudiak Europako klimaren egoeraren txostenean dauden adierazle klimatikoen irudia erakusten digu. Sateliteen datu irekiek azaleko airearen tenperatura 2,3ºC haunditu egin dela azken 173 urteetan, itsasokoak 1ºC gehio denbora berean. Gainera, Itsaso maila urtero 2-4mm haunditzen ari da urtero eta berotegi efektuko CH4 gas emisioak gora egin dute 10 zatitan haunditu dira mila milioka 2010-2023 bitartean eta glaziarrak 850 km3 txikitu dira 1976-2023 bitartean. Zein beste funtsezko adierazle batzuk ikus ditzazkezu hemen.
Nabigaziorako datu satelitalak
Satelite bitarteko nabigazioa beste ezinbesteko aplikazio bat da sateliteek gaituta. Satelite europearrak erabiltzaileei posizionamendu, nabigazio eta kronometraje informazio globala eskaintzen ari da. Zehatzki, Galileo, EBaren satelite bitarteko nabigazio eta posizionamendu sistema mundial bezela balio du, 20zm-ko kokapen zehaztasuna eskeintzen.
Bigarrenak irudiak, ikuspen orokorra eskeintzen digu Galileorekin bat egiten duten dispositiboetaz, alor mordo bateko aplikazio multzoa erakutsiz. Garraioan, adibidez, Galileo ezinbesteko papera jokatzen du itsas, trenbide, aire eta errepide nabigazioan. Gainera, Galileo haren kokapen gaitasunak gailu mugikorretara eramaten ditu, 2500 milioi teléfono baino gehiago gaitutak daude Galileorekin jada.
Datu satelitalak nekazaritza bezelako industria berritzen dituzte, doaitasuneko nekazaritzak nekazari europarrei euren produktibitatea haunditu eta ingurumen-inpaktua txikitzen lagunduz. Gainera, Galileoren erreskate eta bilaketa zerbitzuak krisietan erantzun bizkorrak ahalduntzen dute, mendian edo itsasoan galdutako pertsonak aurkitzeko 3 ordutan izan ordez 10 minututan aurkitzeko. Zehazki, Galileok funtsezko papera jokatzen du EBaren eCall ekimenean, zeinetan EBan 2018ko martxotik saldutako auto eta furgoneta arin guztiak eCall dispositiboak eraman behar dituzten. Ecall erreskate zerbitzuei automatikoki deitzen diet istripu kasuan. Hemen ikus ditzazkezu Galileoren emaitzak!
EBaren eremuan oinarritutako konektibitate sistemak helburu nagusiena abiadura handiko Interneteko banda zabala konektibiate hila duen eremuetan bermatzea da. Orbita anitzeko sistema hau epe luzerako disponibilitatea ziurtatzeko diseinatuta dago, mundo mailan fidagarri, ziur eta errentagarriak diren sateliteekin eta komunikazio eremu hilak ezabatzea.
Datu irekiek Estatu-kideen konektibitatearen gaur egungo egoerari buruzko informazioa eskeintzen dute, 2013tik 2021era. Datuek hainbat joera aditzera ematen dute, lurralde batzuetan sekulako hazkuntza bizitzen, Alemania, Irlanda edo Herbehereak adibidez, bien bitartean beste batzuk gradualki hazten: Bulgaria, Espainia, Frantzia eta Errumania. Harrigarriro Dinamarka, Luxemburgo eta Malta emaitzik hoberenak dituzte, ia etxe guztiek abiadura handiko konektibitaterako sarbidearekin. Orokorrean, EB konektibitatearen haunditzea experimentatu du eta %75aren etxeek gaitasun handiko konexioa dute. Zure lurraldea ikertu – Interneteko sarbidea – hemen!
Ondorioak
Datuen historio honek datu satelitalen garrantzia erakusten digu eta EBaren Programa Espaziala orokorrean, geure eguneroko bizitzan. 3 ikuspegiek nola datu satelitalek formulazio politikoak bideratzen dituzten nabarmendu zituzten hainbat alorretan: Aldaketa klimatikoa, GPSaren erabilera eta geure konektibitatea. Etorkizun konektatu eta jasangarriago batetara bideratzen goazen heinean, irekitako datuen ahalmena ezinbestekoa suertatzen da erabakiak era informatu batean hartu nahi badugu. Datu satelitaleen beste aplikazio batzuk ikertu nahi? Irekitako datu multzo mordo batera sar zaitezke endata.europa.eu-n
