Urtearen lehen erdian, nekazal protestak izan dira nagusi Europan. Landa-eremuko erreklamazioek eragina izan dute, neurri batean, Bruselatik hartutako erabakietan. Ukrainako aleak soken kontra jartzen zuen Europako nekazaritza-sektorearen lehiakortasuna, lehortea larriagotu eta laboreen bideragarritasunean eragin zuzena duen unean. Hala ere, Europako Batzordeak badu mezu bat Espainiako nekazaritza-sektorearentzat: ez dago behar bezain prestatuta klima-aldaketaren inpakturako, nahiz eta EBko lehiakorrena izan.
Europar Batasuneko Exekutiboak ohartarazi du Espainiako nekazaritza-sektoreak EBko lan-produktibitatearen mailarik txarrenetako bat duela. “Produktibitatearen hazkunde moderatua Espainiako ekonomiaren arazo endemikoa da”, adierazi du Europar Batasuneko Gobernuak ekainean aurkeztutako herrialdekako azterketan. Jarraian, honako hau ohartarazi zuen: “nekazaritza, basogintza, arrantza eta eraikuntzaren sektoreetan produktibitateak errendimendu txikia izateak guztizko produktibitatea hondatzen lagun dezake”.
Bruselaren gogoetak gorabehera, Espainiako Bankuak egindako azterketek erakusten dute Espainiako eremuko produktibitatea Europar Batasuneko batez bestekoa baino handiagoa dela. Nekazaritza da 1995etik EB baino produktibitate handiagoa duen sektore bakarra. 14 produktibitate-puntu irabazi ditu, eta gure herrialdeko produkzio-egituraren adierazlean hobekuntzak lortzen dituen jarduera bakarra da.
Espainiako eremuak bi alde ditu: klimara egokitzeko eraginkortasuna hobetzen saiatu da, uraren erabilera optimizatuz. Kanpo merkataritzako saskian ere eragile garrantzitsua da, baina bere lan-baldintzak prekarioak dira eta enpresariek zailtasunak dituzte bere lana errentagarri bihurtzeko.
Esportazioen zifra 69.645 milioi eurokoa izan zen 2022an, hau da, Espainiako ondasunen esportazio guztien %17,5. Hala ere, soldata baxuenak, aldi baterakoak.
Europar Batasunak datozen urteetan aurrera egingo duen trantsizio energetikoari begira, Europako Batzordeak adierazi du badagoela tarterik jarduerak lan-merkatuko politikekin osatzeko klima-aldaketak gehien kaltetutako sektoreetan, besteak beste, nekazaritzan eta arrantzan, baina baita turismoan ere. Europar Batasuneko Gobernuak ekainean aurkeztutako herrialdekako azterketan ateratako ondorioetako bat da.
Landa-eremurako uraren kudeaketa funtsezkoa da, eta Bruselak aipatzen duen puntu nagusietako bat ematen du. Lurrazpiko uraren erauzketa-maila “jasanezinek” Espainiako hegoaldean, Almerian esaterako, gazitze handia eragin dutela ohartarazi du.
Gainera, karbono-hustubide naturalek, hala nola CO2 xurgatzen duten basoek, lurzoruek edo ozeanoek, klima-aldaketarekin lotutako arriskuen eraginpean daude, hala nola karbono dioxidoa harrapatzeko eta xurgatzeko gaitasunean eragina izan dezaketen ekosistemen baldintzen aldaketen eraginpean. Gainera, kostaldeko azpiegitura kritikoek klima-aldaketaren fenomenoak jasan ditzakete.
Nekazaritza-sektorea intentsiboagoa bihurtu da. Aziendaren dentsitatea 2010ean %0,61 izatetik 2020an %0,7 izatera igaro bada, 2022an Espainia zen EBn abeltzaintza-populazio handiena zuen herrialdea. Etxeko hegaztien eta txerrien hazkuntza intentsiboak ingurumenerako inpaktu handiena ekarri zuen, ingurumenerako amoniako-emisioei dagokienez.
Bestalde, nekazaritza intentsiboa nitratoz kutsatzeko arriskua ere badela ohartarazi du Bruselak. Nekazaritza-lurzoruko nitrato-balantzeak gora egin du azken urteotan, eta lurpeko uren nitrato-edukia erkidegoko batez bestekoaren gainetik dago.
Nolanahi ere, analisiaren arabera, Espainiak galera ekonomikoen arrisku txikia du, muturreko gertaera klimatikoekin lotutako asegururik gabe. Sektore publikoak funtsezko eginkizuna du aseguratzaile nazional gisa, eta klima-baldintzekin lotutako galerei heltzen die Aseguruen Konpentsazio Partzuergoaren bidez.
Nekazaritzako elikagaien sisteman jardunbide iraunkorrak ezartzeko aukera ere badago. 2023an, urteko ekoizpena 45.200 milioi eurora iritsi zen Espainian, eta EBko bigarren azalera handiena du nekazaritza organikoan, hau da, landutako lurren %10,8. Hala ere, neurri gehiago behar dira 2030ean zifra hori %25era igotzeko.
